XIV. Yüzyıldan XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı Edebiyatı - edebiyat konuları | XIV. Yüzyıldan XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı Edebiyatı - edebiyat konuları
Kolay Türkçe

XIV. Yüzyıldan XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı Edebiyatı

Öncelikle bu döneme hangi isimlerin verildiğini tartışmak gerekir. Çünkü farklı isimlendirmeler yanlış anlaşılmaları beraberinde getirir.

Bu döneme Osmanlı edebiyatı, divan edebiyatı, saray edebiyatı, yüksek zümre edebiyatı denilmektedir. Bizce en uygun olanı Klâsik Türk Edebiyatı‘dır. Zira bu edebiyat sadece Osmanlı topraklarında olmadığı için Osmanlı edebiyatı demek, sadece gazel, kaside ve rubailerin yer aldığı divanlardan oluşmuş bir edebiyat olmadığı için divan edebiyatı, sadece saray çevresinde ve elit bir kesim tarafından icra edilmediği için saray edebiyatı/yüksek zümre edebiyatı demek doğru değildir.  Bu sebeple en doğru isimlendirme “Klâsik Türk Edebiyatı”dır. Ancak ara ara farklı isimleri de kullanabiliriz.

Klâsik Türk Edebiyatımız, İslâmı kabulümüz sonrasında başlar. Müslümanlığı 751 Talas Savaşı’ndan sonra yavaş yavaş tanımış ve aşağı yukarı 250 yıl boyunca Müslüman olma süreci yaşamışızdır. Müslümanlığı benimsedikten sonraki ilk eserlerimiz bildiğiniz gibi Kutadgu Bilig, Divân-ı Lügati’t Türk ve Atabetü’l -Hakâyık‘tır. Bu eserler de ortalama 1000’li yıllardan sonra kaleme alınmıştır. Demek ki biz İslâmi unsurları kullanarak eser meydana getirme işini Müslümanlığı tanıdıktan iki yüz elli yıl sonra gerçekleştirdik.

Türkerin hayatında din önemli bir yer tuttuğu için ve İslâmiyet insan hayatının zaman açısından tamamını kapsadığı için Müslüman’ın yaşamı dinden bağımsız düşünülemez. İşte bu sebeple kültür, sanat ve edebiyat faaliyetlerimiz de İslâmi çerçevede şekillenmiş ve din temelli bir edebiyat meydana getirmişizdir.

Bu edebiyatı genel olarak özetlersek şu maddelere ulaşabiliriz:

– Bizim edebiyatımız şiir temelli bir edebiyattır. İslâmiyetten öncesinden tutun Tanzimat dönemine kadar bizde şiir önemli bir yerdedir. Bu sebeple Klâsik Türk edebiyatımız da şiir temelli bir edebiyattır. Nesre çok fazla önem verilmemiştir.

– Divân edebiyatı, bireysel bir edebiyattır. Toplumun işleriyle çok fazla ilgilenmez. Soyut bir edebiyattır.

– Klâsik Türk edebiyatının genel özelliği, aşkı, sevgiyi, Allah aşkını konu edinmesidir. Güzellik ön plândadır.

– Biz Klâsik Türk edebiyatını XIII. yüzyılda Hoca Dehhani ile başlatırız ve Tanzimat’ın ilanına kadar hemen hemen devam eder.

Bundan sonraki özelliklerini metinler üzerinden öğrenmek daha mantıklıdır. Bu sebeple Divan şiirinin özelliklerini iyi bilmek bize dönem hakkında daha iyi bir referans olacaktır.



Etiketler: , , , , , , , ,
  1. 1 Baglantiveren(ler)

  2. Şub 11, 2013: 10. Sınıf Türk Edebiyatı Konuları « Edebiyat Konuları, edebiyat ders notları

Yorumunu Ekle