Millî Edebiyat Dönemini Hazırlayan Akımlar - edebiyat konuları | Millî Edebiyat Dönemini Hazırlayan Akımlar - edebiyat konuları
Kolay Türkçe

Millî Edebiyat Dönemini Hazırlayan Akımlar

Osmanlıcılık: Hepimizin tarih derslerinde sıkça hatırladığı bir kavramdır. Osmanlı Devleti bünyesinde yaşayan tüm toplumların (Türk, Arap, Ermeni, Yunan, Çerkez gibi) dinine, inancına ve mezhebine bakılmaksızın eşit haklara sahip olması gerektiğini savunan görüştür.

Tanzimat döneminde başlayan azınlıkların çözülmesi sürecinin önüne geçerek Osmanlı’nın yıkılışını engellemek isteyenlerin savunduğu bir görüştür. Yani aslında Osmanlı’nın kuruluş özelliklerine baktığımız zaman zaten bünyesinde olan, o güne kadar uygulanan bir görüşün siyasî anlamda dillendirilmesidir. Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla Osmanlı Devleti’nin resmî ideolojisi haline gelmiştir. Namık Kemal, Ziya Paşa, Abdülhak Hamit Tarhan gibi Tanzimat dönemi sanatçıları bu görüşü desteklerler.

İslâmcılık: Diğer adıyla ümmetçiliktir. Halkı Müslüman olan ülkelerdi bir çatı altında toplamak, İslâm dünyasını birleştirmek amaçlanmıştır. İslâm’ın değerlerini esas alarak Osmanlı Devleti’ni içinde bulunduğu bu çöküş sürecinden kurtarmak amaçlanmıştır. “İslâm dininin, tüm ilerlemelerin anahtarı olduğu, kuralları doğru uygulanırsa gelişmiş milletlerin seviyesine ulaşılabileceği” düşüncesi hâkimdir.

Bu ideolojiyi 1908’den sonra daha da ilerleterek savunan en önemli temsilcisi Mehmet Akif Ersoy’dur. Ayrıca Said Halim Paşa, Musa Kâzım Efendi, Hacı Zihnî Efendi, Eşref Edip, M. Şemseddin Günaltay gibi sanatçılar da bu ideolojiyi savunurlar.

Batıcılık: Batı’nın ilim ve tekniğini, siyasî yönetim biçimini alarak Osmanlı’ya uygulamakla devletin çöküşten kurtulacağına inanan aydınların savunduğu ideolojidir. Bu akımı savunmadaki amaç Batı’nın son birkaç yüzyıldır bilimde, teknikte ve askerî alanda ileriye gelişme kaydetmiş olmasıdır. Hiçbir siyasî amaç gütmeden, özellikle sosyal ve kültürel alanda Batılılaşmanın en sıkı taraftarları Servet-i Fünûn sanatçılarından Tevfik Fikret ve Abdullah Cevdet ile Kılıçzade Hakkı gelir. Akımın en mühim yayın organı İctihaâd(1904) dergisidir.

Türkçülük: Osmanlı Devleti’nde yaşayan Türkleri millî bir duygu etrafında birleştirerek Osmanlı’yı çöküşten kurtarmak isteyen aydınların savunduğu görüştür. Türkçüler, “Türklüğün milleti ayakta tutabilecek tek güç olduğu”na inanırlar. Ahmet Vefik Paşa, Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Mehmet Emin Yurdakul, Şemsettin Sami gibi isimler Türkçülük akımına mensup isimlerdir.

Tüm bu akımlardan hareketle şöyle bir sonuç çıkarabiliriz, her birinin savunduğu görüş ne olursa olsun amaçları Osmanlı’yı çöküş sürecinden kurtarmaktır. İçlerinde bazıları başarısız olmuş, bazıları da kısmen başarılı olmuştur. Bu akımları bu açıdan değerlendirmek gerekir.



Etiketler: , , , , , , , , , , , , ,
  1. 3 Baglantiveren(ler)

  2. Şub 9, 2013: Milli Edebiyat « Edebiyat Konuları, edebiyat ders notları
  3. Şub 11, 2013: 11. Sınıf Türk Edebiyatı Konuları « Edebiyat Konuları, edebiyat ders notları
  4. Mar 23, 2013: Türkçülük Akımı

Yorumunu Ekle