10. Sınıf Türk Edebiyatı, LYS

Divan Şiiri





Divan Şiiri

Türklerin İslâmiyet’i kabulünden bir müddet sonra başlayan ve Tanzimat Dönemi Edebiyatına kadar (1860) devam eden edebiyata biz Divan Edebiyatı diyoruz. Bu dönem Arap ve Fars (İran) edebiyatının etkisiyle, Türk şairinin hayal gücü, yaratıcılığı ile şekillenmiş ve kendine özgü kuralları, gelenekleri, anlayışı olan bir dönem haline gelmiştir.

Bizim edebiyatımız İslâmiyet öncesinden tutun da Tanzimat dönemine kadar “şiir” temelli bir edebiyat olduğu için bu dönemi incelerken daha çok şiiri ön plâna alıyoruz.

Bu şiir geleneğimiz Arapların ilk dönemine kadar uzanır. Hattâ bilirsiniz Hz. Muhammed döneminde Mekke’de şiir sanatı çok fazla gelişmiştir. Bu şiir İslâm medeniyetiyle birlikte yeni bir boyut kazanır ve zamanla İranlıların (yani Acemlerin yani Farsların) da etkisiyle daha da gelişir ve son olarak da Türk şairlerin katkısıyla zirveye ulaşır. Böylece bu şiir geleneğimizin kendi sanat anlayışı, dili meydana gelmiş ve ortalama 6 yüzyıl sürmüştür.

Biz divan edebiyatına “Saray Edebiyatı“, “Yüksek Zümre Edebiyatı“, “Klasik Türk Edebiyatı” gibi farklı isimler de veririz. Bunların sebeplerini ve açıklamalarını şu yazıdan okuyabilirsiniz.
Divan Şiirinin Genel Özellikleri:

- Divan şiirinde genelde aşk, sevgi, güzellik, ayrılık, hasret, acı, doğa, tabiat, özlem gibi konular işlenmiştir. Bazı şiirlerde övgü ve yergi de vardır.

- Yukarıda bahsettiğimiz aşk divan şiirinde iki yönüyle karşımıza çıkar. Bunlardan ilki beşerî aşktır. Yani karşı cinse duyulan aşk. Diğeri de tasavvuf çerçevesinde cereyan eden Allah aşkıdır. Allah’a duyulan, onun varlığına ve birliğine duyulan sevgi, hürmet ve saygıdır.

- Divan şiirinde biçim içeriğe göre daha ön plândadır. Çünkü şairler hünerlerini biçimsel özellikleri dikkate alarak gösterirler. Bu sebeple bu edebiyatta sözcük seçimi çok önemlidir. Her sözcük kullanılmaz. Kafiyeye, aruz ölçüsüne, edebî sanatlara uygun sözcükler kullanmak esastır.

- Divan şiiri belagat kurallarına yani edebi sanatlara çok fazla bağlıdır.

- Arapça ve Farsça kelimeler şiirlerde yoğun olarak kullanılmıştır. Hatta bazı şairler şiirlerini direkt Arapça ve Farsça kaleme almışlar, bunu da “Zaten Türkçe şiir yazabiliyoruz, Arapça ve Farsça şiir yazalım ki hüner sergileyelim.” anlayışı ile yapmışlardır.

- Şiirlerde aruz ölçüsü ve kafiye kullanılmıştır.

- Mazmunlar yani simgeler bu dönem şiirinin en önemli özelliğidir. Mesela divan şiirinde yay dendiği zaman kaş, ok dendiği zaman kirpik akla gelir. Bu mazmun yani simge dünyasının zenginliğinden kaynaklanır.

- Şiirlerde bütün güzelliğine değil parça güzelliğine önem verirler. Yani koskoca bir gazel belki bir beyit için yazılmış olabilir. Güzel olan beyittir.

- Divan şiirine bireysel şiir diyebiliriz. Toplumsal konulara çok fazla değinilmemiş, yüce olana ulaşmak istendiği için hep soyut kalmıştır.

- Divan şiirini anlamak için bu dönem zihniyetiyle değil, o dönem zihniyetini dikkate alarak hareket etmek gerekir.




1.533 views
Etiketler: , , , , , ,
edebiyat forumu
1.533 views

Yazar Hakkında

Yazar: Kaan Hoca

Ankara'da edebiyat öğretmeni olarak görev yapan yazar, evli ve hiç çocuk babasıdır.

Yorumlar

  • 10. Sınıf Türk Edebiyatı Konuları « edebiyat öğretmeni edebiyat ders notları ve akıllı tahta sunuları - 22 Şubat 2013 - 11:51 - Cevapla

    [...] Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler (Şiir) 4.1.1. Divan Şiiri (Gazel, Kaside, Rubai, Musammatlar, Şarkı, Murabba, Terkib-i Bend…) 4.1.2. Halk Şiiri [...]

  • Divan Edebiyatının Diğer İsimleri ve Açıklamaları - 22 Şubat 2013 - 14:02 - Cevapla

    [...] Divan Edebiyatı: Bu adlandırma bu dönem şiirlerinin toplandığı  “Divan” isimli kitaplardan hareketle verilmiştir. Şairler, gazellerini, kasidelerini ve rubailerini bir kitapta toplar ve bu kitaba da “Divan” adını verirlerdi. İşte bizim Divan Edebiyatı isimlendirmemiz buradan geliyor. Burada da şöyle bir durum ortaya çıkıyor. Peki şairlerin divanları dışında yazdığı, divanlarına almadığı şiirler yok mu?Tabii ki var. O halde bu isimlendirme de eksiktir. [...]

  • Kanuni Sultan Süleyman'ın Şiirleri - 28 Şubat 2013 - 23:16 - Cevapla

    [...] padişahının etrafında birçok nitelikli şair mevcuttur. Zaten daha evvel dediğimiz gibi Divan Edebiyatına “Saray Edebiyatı” denmesinin bir başka sebebi de budur. Hattâ yükselme döneminin [...]

  • Gazel - 01 Mart 2013 - 15:42 - Cevapla

    [...] divan şiiri arasında en çok rağbet görenidir. Çünkü divan şiiri geleneğini en çok yansıtan şiir [...]

  • Kaside - 01 Mart 2013 - 16:52 - Cevapla

    [...] Divan şiirinde gazelden sonra en mühim nazım biçimlerinden biridir kaside. Daha çok din ve devlet büyüklerini; peygamberi, halifeleri, padişahları övmek amacıyla yazılan şiirlerdir. [...]

  • Şarkı - 02 Mart 2013 - 12:07 - Cevapla

    [...] Divan şiiri genelde beyit nazım birimi üzerine kuruludur. Yani ikilik sistemdedir. Ancak bazı nazım biçimleri dörtlük veya bend üzerine kurulu olabilir. İşte “şarkı” da divan edebiyatında dörtlük nazım birimi üzerine kurulu olan nazım biçimlerinden bir tanesidir. [...]

Ders Notları
Edebiyat Konuları
Ders notu arama
Yazılı Soruları
  • » Yazılı Soruları
  • » LYS Soru Bankası
Sponsorlar
Son Eklenenenler
Copyright 2013 - Tüm Hakkı Saklıdır. edebiyat öğretmeni ve edebiyat öğretmenleri, edebiyat ders notları, edebiyat konuları kaynak sitesi.